หนังเรต ′ห′ และพื้นที่ที่ไม่มีสิทธิ์เลือกของแมลงบาปในสังคมไทย
Last Updated on Thursday, 19 May 2011 Written by Administrator Sunday, 13 March 2011
หนังเรต ′ห′ และพื้นที่ที่ไม่มีสิทธิ์เลือกของ"แมลงบาป"ในสังคมไทยโครงการศึกษาฯ มหาบัณฑิตสตรีศึกษา วิทยาลัยสหวิทยาการ และโครงการบัณทิตศึกษา คณะสังคมวิทยาและมานุษยวิทยา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จัดเสวนาในหัวข้อ "หนัง "ห" หนังต้องห้าม กับพื้นที่ทางเพศในสังคมไทย" เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 24 กุมภาพันธ์ 2554 เวลา 12.30-16.30 น ห้องประชุมไทยคดีศึกษา อาคารเอนกประสงค์ 1 ชั้น 9 มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ท่าพระจันทร์ โดย รศ.ธเนศ วงศ์ยานนาวา คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, ดร.นฤพนธ์ ด้วงวิเศษ ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร และคุณธัญญ์วาริน สุขะพิสิษฐ์ ผู้กำกับภาพยนตร์เรื่อง "Insects in the Backyard" ร่วมเสวนา
ธัญญ์วาริน เปิดประเด็นว่า เขายอมรับว่ามีฉากเห็นอวัยวะเพศชาย 3-5 วินาทีเป็นฉากดูหนัง แล้วในหนังผู้ชายมีเพศสัมพันธ์กัน แล้วก็มีฉากตัวละครนอนแก้ผ้าอีก 3 วินาที ไม่ต้องการให้เด็กอายุ 3 ขวบดูแต่ต้องการให้คนที่อายุ 20 ปีขึ้นไป ซึ่งต้องเคยเห็นอวัยวะเพศของตนเองหรือของคนอื่นบ้างแล้วได้ดู เกิดมาแล้วเราก็ต้องเคยเห็นบ้าง มีอะไรเกิดขึ้นกับอวัยวะตนเองได้บ้าง เพราะฉะนั้นจึงคิดว่า คนไทยที่อายุ 20 ปีที่เคยเห็นอวัยวะเพศตนเอง ก็น่าจะเห็นอวัยวะเพศในหนังได้ ใช้วิจารณญานของตนเองได้ ที่จะเลือกดูหรือไม่ดู ชอบหรือไม่ชอบหนังเรื่องนี้ ในยุคที่หนังโป๊เกลื่อนเมืองเป็นปกติ จะขอดูอวัยวะเพศที่ไหนก็ได้ หนังเรื่องนี้มีไม่ถึง 10 วินาที กลับถูกห้ามฉาย
การที่เราเกิดมามีอวัยวะเพศแบบใดแบบหนึ่งมันกำหนดสถานะของชีวิตเราทั้ง ชีวิต ว่าเป็นพ่อ เป็นแม่ได้จริงหรือ ทั้งที่มันมีไว้ปัสสาวะและสืบพันธุ์ไม่ใช่หรือ ไม่ได้เป็นสิ่งชี้นำให้ชีวิต ตอนทำเราก็รู้ตัวว่ารุนแรง ตอนที่ขอฉายขอฉายแค่โรงเดียว วันละรอบ ประมาณสองอาทิตย์ เรารู้ว่าหนังเราไม่ได้เหมาะจะเข้าไปในทุกบ้านอึดอัดกับกรอบที่มีอวัยวะเพศเป็นสิ่งชี้นำว่าเราควรจะเป็นอย่างไร เราเกิดมาถูกให้อยู่ในกรอบของผู้ชาย เราก็ไม่ใช่ พอเป็นกะเทยก็มีกรอบผู้หญิง ซึ่งเราก็ไม่ใช่ พอจะเป็นกะเทย ก็มีกรอบของกะเทยอีก การถูกจำกัดตัวเองด้วยกรอบแบบนี้ทำให้เราเหนื่อย
แท้จริงแล้วข้ออ้างเรื่องศีลธรรมอันดีที่พูดๆกัน มา กลับกลายเป็นเพียงแค่อคติเรื่องเพศ รัฐมนตรีคนหนึ่งบอกเราว่า คุณมันผิดเพศ คุณทำให้สังคมเข้าใจผิด สังคมแท้จริงไม่เหมือนในหนังของคุณ แม้ว่าจะอายุ 40-50 ก็ดูหนังไม่ได้ "คนไทยพร้อมแล้วหรือ"
กลับกลายเป็นว่า เราไม่มีสิทธิ์แม้แต่ที่จะ"เลือกไม่ดู"
"เสียงของพวกคุณทั้งห้องถือว่าไม่เป็นผล เพราะว่าผมเป็นคนถือมาตรฐานศีลธรรมอยู่" รัฐมนตรีคนหนึ่งกล่าวในงานเสวนาหลังจากที่ทุกคนลงคะแนนเสียงว่าภาพยนตร์ เรื่องดังกล่าวควรได้รับเรต ฉ 20 "ผมไม่เอาความอยากดูมาเป็นที่ตั้ง วัดมาตรฐานศีลธรรมหรอก"
"ผมมานั่งฟังให้ก็บุญแล้ว ผมไม่มีหน้าที่มานั่งฟังประชาชนเรียกร้องอะไร" รัฐมนตรีคนเดิมกล่าวและว่า เมื่อลูกชายของเขาได้ดูหนังเรื่อง Insects in the Backyard เพียง 5 นาทีก็เดินออก ขณะที่คนขับรถของเขาวิ่งออกไปอาเจียนหลายรอบ
ขณะที่รัฐบาลแสดงการรับรู้และส่งข้อความว่าอาจมีการแก้ไขกฏหมายภาพยนตร์ ซึ่งเป็นสิ่งที่เราต่อสู้มาตลอด แต่ไม่ใช่เพราะต้องการให้หนังได้ฉาย และอาจฟ้องศาลรัฐธรรมนูญเพื่อให้เกิดการแก้ไขกฏหมาย เกิดการพูดคุย เกิดการจุดประกาย อย่างน้อยที่สุด เพื่อให้เห็นว่าสิ่งใดเหมาะสม สิ่งใดไม่เหมาะสม ควรให้อำนาจกับคนพิจารณาภาพยนตร์มากเพียงใด
สุดท้าย ธัญญ์วารินเชื่อว่าตนเองเป็นชาวพุทธ และเชื่อในศีลธรรมอันดี และไม่เคยหวาดกลัวต่อสิ่งที่มองไม่เห็น นั่นจึงเป็นสาเหตุที่ทำหนังเรื่องนี้ เรามีศีลธรรมอันดีของเรา คนอื่นก็มีของเขา ขึ้นอยู่กับใครมีอำนาจ และยังยืนยันที่จะทำหนังต่อไป แม้ว่าอาจจะต้องเจอศีลธรรมอันดีในอีกหลายร้อยรูปแบบ ก็ยังยินดีทำหนังให้ผู้มีอำนาจดูทุกปี จนกว่าจะเบื่อ
ดร.นฤพนธ์ อธิบายเพิ่มเติมว่า เมื่อพูดถึงเรื่องเพศ เรามักจะถูกยัดใส่กล่อง หรือขั้วหนึ่งขั้วใดเสมอ มิติวัฒนธรรมเรื่องเพศ เป็นเรื่องที่สังคมไทยมีความคุ้นเคย พิธีกรรมบางอย่างเลือกที่จะมองข้าม มองไม่เห็น เลือกที่จะมอง ดีกว่าการที่เราได้เห็นแล้วตีตรามัน เรื่องเพศในสังคมไทยบางอย่างเรารู้ว่ามันมีอยู่ การเล่นเพื่อน การเล่นสวาท ในวัฒนธรรมโขนละคร การแสดงพื้นบ้าน ตัวแสดงที่เป็นชายแต่รับบทบาทเป็นหญิงสามารถพบได้โดยทั่วไป
ขณะที่ "วัฒนธรรมกะเทยงานวัด" เป็นคำเรียกที่แสดงวัฒนธรรมทางเพศแบบ transgender(คนข้ามเพศ) ที่สังคมไทยคุ้นเคย ก็อนุญาตให้ผู้ชายมีอะไรกับกะเทยได้ แต่ความคิดที่เกิดขึ้นในภายหลัง หรือโลกาภิวัตน์ของเพศวิถี ซึ่งเข้ามาในช่วงหลังสงครามโลก กลับเปลี่ยนวิธีคิดและมุมมองของคนที่มีการศึกษา โดยเฉพาะชนชั้นปกครองพยายามยัดเยียดวิธีคิดต่อเพศศึกษาแบบตะวันตกเข้าไป และมองพฤติกรรมของกลุ่ม transgender ว่าผิดปกติและผิดเพศ เป็นบาป
การบรรจบกันของการมองเรื่องเพศแบบท้องถิ่น และแบบโลกาภิวัตน์ ทำให้เราต้องมาจัดระเบียบเรื่องเพศเข้าสู่ระบบบางอย่างที่การศึกษายอมรับ วัฒนธรรมทางเพศที่เราคุ้นเคยเริ่มมีพื้นที่แคบลงเรื่อยๆ สิ่งที่ท้าทายต่อผู้ที่ค้นคว้าเรื่องนี้คือ เราจะเปิดพื้นที่ทางวัฒนธรรมโดยไม่นำความคิดแบบตะวันตกมาเป็นตัวชี้วัด ตัดสินได้อย่างไร
วิธีคิดที่เราพยายามจัดเกย์ กะเทย เลส ทอม ดี้ ทำให้เกิดปัญหาว่า ยิ่งจัดคนเข้ากล่อง เราต่างก็เริ่มวัดค่าของคนที่อวัยวะเพศ ก็ยิ่งตีตราคนด้วยความถูกผิด เกิดการจัดช่วงชั้นของคนที่อวัยวะเพศ คนที่อยู่สูงสุดคือเพศชายแท้ เพศหญิงแท้ ขณะที่ลำดับที่ต่ำลงมาถูกมองว่าผิดธรรมชาติ ผิดปกติ
Insects in the backyard ถือเป็นตำราเรียนเพศศึกษาที่น่าสนใจชิ้นหนึ่ง ซึ่งเราใช้ตั้งคำถามกับพฤติกรรมทางเพศของมนุษย์ โดยที่ไม่อิงเรื่องเพศ หรือเพศสภาพ กิจกรรมทางเพศของคนสามารถเกิดขึ้นได้กับทั้งคน สัตว์ และสิ่งของ โดยไม่ได้คำนึงว่าตนเองเป็นผู้ชาย และจำเป็นต้องมีเพศสัมพันธ์กับผู้หญิงเท่านั้น แต่สามารถมีความสัมพันธ์อื่นใดหรือไม่ ที่สามารถให้ความสุขทางเพศได้ เนื่องจากพฤติกรรมบางอย่างเราเห็นว่ามีอยู่ และเกิดขึ้นทุกวัน แต่มักไม่ยอมรับหรือพูดถึง
หนังเรื่องนี้ทำให้เรามองเห็นว่า มนุษย์สามารถสร้างความสุขให้ตัวเองผ่านบริบทต่างๆได้มากมายกว่าสังคมที่ พยายามขีดเส้นศีลธรรมของความถูกผิด เราจะมองเห็นว่าความสุขทางเพศของมนุษย์"ไร้ขอบเขต" และมีความเป็นส่วนบุคคลสูง
ประเด็นเรื่องเพศวิถี การพูดถึงศีลธรรมและกิจกรรมทางเพศ มีกระบวนทัศน์ในการมองศีลธรรมทางเพศได้สองประการคือ เรามองศีลธรรมที่ตัดสินทางเพศและจริยธรรมทางเพศที่มาจากผู้ปฏิบัติ เรามักมองศีลธรรมทางเพศว่ามีเพียงมาตรฐานเดียว และใช้ตัดสินพฤติกรรมทางเพศทุกรูปแบบ มีการขีดเส้นอย่างชัดเจนว่าสิ่งใดถูก สิ่งใดผิด ซึ่งถือเป็นศีลธรรมกระแสหลัก ขณะที่จริยธรรมทางเพศที่มาจากผู้ปฏิบัติเอง หรือการให้ความสำคัญแก่ตัวบุคคลที่มีส่วนในการเลือกหรือไม่เลือกกระทำหรือ ไม่กระทำกิจกรรมทางเพศในบางลักษณะ
รศ.ธเนศ กล่าวเสริมว่า คำว่า เซ็นเซอร์ เป็นคำในภาษาโรมัน หมายถึงหน่วยงานหนึ่งที่มีหน้าที่ควบคุมศีลธรรมอันดีของประชาชน
อย่างไรก็ตาม สังคมสมัยก่อนไม่มีความเคร่งครัดต่อระเบียบวิธีคิดเช่นนี้ ความคิดแบบนี้เป็นความคิดในโลกสมัยใหม่ สมัยก่อนสังคมเองก็ไม่ได้พึงใจกับเรื่องนี้นัก
จากหลักในคริสตศาสนา การร่วมเพศจะเกิดขึ้นได้ต้องมีหลัก 3 ข้อ ได้แก่ การร่วมเพศจะเกิดขึ้นในสถาบันการแต่งงานที่กระทำต่อหน้าพระผู้เป็นเจ้า การแต่งงานถือเป็นพันธะสัญญาที่ทำระหว่างกัน สองการร่วมเพศจะเกิดขึ้นในสถาบันการแต่งงานที่น้ำอสุจิต้องหลั่งเข้าไปใน ช่องคลอดของสตรี หรือที่เรียกว่าการสมรสที่สำเร็จ (โดยเป็นสามีภรรยากันแล้ว) สามต้องมีเรื่องของสุขอนามัยเกี่ยวข้อง
ในคริสตศาสนามนุษย์ไปกินผลไม้ต้องห้ามจึงมีบาป การร่วมเพศเป็นสัญลักษณ์ของบาป ความคิดที่ว่าผู้หญิงต้องการความรัก ผู้ชายต้องการเซ็กซ์ เป็นผลผลิตของหมอในคริสต์ศตวรรษที่ 19 ทั้งสิ้น เพราะยิ่งมีความก้าวหน้าทางการแพทย์มากเท่าไหร่ ความเคร่งครัดในศีลธรรมก็เพิ่มขึ้นมากเท่านั้น ทั้งนี้ นับตั้งแต่คริสต์ศตวรรษ16 มีความเชื่อที่ว่าผู้หญิงต้องถึง"จุดสุดยอด" ขณะที่ในยุคปัจจุบัน ผู้หญิงไม่จำเป็นต้องถึงจุดสุดยอด ฉะนั้นผู้หญิงจึงต้องไม่มีความต้องการทางเพศ และนำมาสู่การเกิดแนวคิดต่างๆ อาทิ โฮโมเซ็กชวล และ nymphomania หรือโรคความต้องการทางเพศสูงของผู้หญิง
จะอย่างไรก็ตาม กรรมการพิจารณาเรตติ้งจะไม่มีวันฟังเสียงโหวตเรียกร้องใดๆ เนื่องจากนี่เป็นรูปแบบหนึ่งของรัฐ กลไก รัฐมักจะปรากฏในลักษณะ "พ่อรู้ดีที่สุด" พ่อรู้ว่าลูกต้องการอะไร หรือไม่ต้องการอะไร เมื่อไรที่เรามีอำนาจรัฐ เราก็จะทำแบบนี้ วิธีคิดแบบนี้ไปถึงการเมือง เป็นวิธีคิดแบบเดียวกัน ขณะที่ลูกถูกมองว่าโง่ คิดเองไม่ได้ ตัดสินใจเองไม่ได้ หนังเรื่องนี้เป็นส่วนหนึ่งของสิ่งที่เกิดขึ้นกับระบบสังคมไทยที่เราแทบไม่ เคยยอมรับความจริง เช่นเดียวกับความคิดที่ว่า ประเทศไทยไม่มีการทำแท้งเพราะเราเป็นชาวพุทธที่ดีและเชื่อในศีล 5
สิ่งสำคัญคือ เมื่อไรกระแสสังคมเปลี่ยน วิธีคิดก็เปลี่ยน กฎหมายก็เปลี่ยน อย่างไรเสียเซ็นเซอร์ก็ต้องมีตลอดไป และการต่อสู้กับเซ็นเซอร์ก็ต้องมีตลอดไป จนกว่าเราตายกันไป คนรุ่นใหม่ก็ต้องลุกขึ้นมาสู้เช่นนี้ สุดท้ายแล้วมันต้องมีศีลธรรมอันดีงามในสังคมอยู่ ซึ่งเราก็ไม่ทราบว่ามันคืออะไร แต่เรารู้สึกได้ ที่สุดแล้ว สิ่งที่เราไม่รู้ก็ยังคงเป็นสิ่งที่ส่งอิทธิพลต่อเราในท้ายที่สุด
ส่วนในสื่อภาพยนตร์ กลไกของสังคมมักจัดวางให้เพศที่สามมีตำแหน่งต่ำกว่าตัวละครเพศชายและเพศหญิง หรือในฐานะ"บทเสริม" และมักจะถูกวางให้อยู่ในบทตลก ทำในสิ่งที่"อุบาทว์" หรืออยู่ในระดับที่สังคมรับได้นั่นคือการสร้างเสียงหัวเราะเท่านั้น
ขอบคุณภาพประกอบและข้อมูลจาก http://www.matichon.co.th/news_detail.php?newsid=1299066535&grpid&catid=08&subcatid=0804
