วันยุติความรุนแรงต่อผู้ที่มีความหลากหลายทางเพศ

โครงการงานวันสิทธิความหลากหลายทางเพศ และวันยุติความรุนแรงต่อผู้ที่มีความหลากหลายทางเพศ

ความเป็นมา

เกี่ยวกับงานวันสิทธิความหลากหลายทางเพศ เมื่อวันที่ 29 พฤศจิกายน พ.ศ. 2549  เครือข่ายความหลากหลายทางเพศ ได้ตัดสินใจฟ้องต่อศาลปกครอง กรณีกระทรวงกลาโหมระบุในใบ สด. 43 (ซึ่งออกให้แก่ผู้ที่ผ่านการเกณฑ์ทหาร) ของผู้ที่มีเพศสภาพไม่ตรงกับเพศกำเนิดว่าเป็นผู้ที่มีจิตผิดปกติ และเป็นเหตุให้กองทัพไม่สามารถรับกลุ่มคนที่มีลักษณะดังกล่าวเข้ารับราชการเป็นทหารได้ การระบุดังกล่าว ถือว่าเป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชนของกลุ่มคนรักเพศเดียวกัน เนื่องจากไม่ได้มีหลักเกณฑ์ทางวิทยาศาสตร์ระบุชัดว่ากลุ่มคนดังกล่าวเป็นผู้ที่มีจิตผิดปกติ ตรงกันข้าม ในบัญชีจำแนกโรคขององค์การอนามัยโลก ก็ได้ยกเลิกการจัดกลุ่มคนรักเพศเดียวกันว่าเป็นผู้ที่มีจิตผิดปกติแล้วตั้งแต่ปี พ.ศ. 2516 แต่การระบุคำว่า เป็นโรคจิตถาวร ไว้ในเอกสารสำคัญดังกล่าว มีผลต่อการเข้าสมัครงานในหน่วยงานราชการต่างๆ

ในปีพ.ศ. 2551 เครือข่ายความหลากหลายทางเพศ จึงได้จัดกิจกรรม “วันสิทธิความหลากหลายทางเพศ” ขึ้นเป็นครั้งแรก ในวันที่ 29 พฤศจิกายน เพื่อทวงถามความคืบหน้าในการดำเนินคดีจากกระทรวงกลาโหมและศาลปกครอง  และได้จัดต่อเนื่องมาทุกปี คือ พ.ศ. 2552, พ.ศ. 2553 จนในที่สุด ปี พ.ศ. 2554 ศาลปกครองจึงได้มีคำพิพากษาว่า การระบุว่ากลุ่มคนที่มีเพศสภาพไม่ตรงกับเพศกำเนิด ไม่ถือว่าเป็นผู้ที่มีโรคจิตโดยอ้างอิงถึงบัญชีการจำแนกโรคขององค์การอนามัยโลก และ ยังสั่งให้กระทรวงกลาโหมจัดเปลี่ยนแปลงการระบุชื่อดังกล่าว

ในปี พ.ศ.2555 นี้ เครือข่ายความหลากหลายทางเพศ, มูลนิธิเอ็มพลัส และ โครงการจัดตั้งมูลนิธิเพื่อสิทธิและความเป็นธรรมทางเพศจึงได้จัดกิจกรรมวันสิทธิความหลากหลายทางเพศขึ้น ซึ่งเน้นประเด็นการประสบความสำเร็จของการต่อสู้กรณีการละเมิดสิทธิมนุษยชน และ ประเด็นการสร้างการยอมรับในการใช้ชีวิตคู่ ตลอดจนได้รับสิทธิตามกฎหมาย ซึ่งเป็นประเด็นผลักดันเชิงนโยบายของมูลนิธิเพื่อสิทธิและความเป็นธรรมทางเพศ ตลอดจนสร้างให้เกิดการระดมทุนเพื่อให้เกิดความยั่งยืนของการทำงานต่อไป โดยในปีนี้โครงการจัดตั้งมูลนิธิเพื่อสิทธิและความเป็นธรรมทางเพศจะเน้นประเด็นความสำเร็จของการเคลื่อนไหวในกรณี สด. 43 ซึ่งเกี่ยวข้องกับสถาบันทหาร สถาบันศาล และ สถาบันราชการ ซึ่งเป็นสถาบันหลักของสังคม นำสู่การเชื่อมโยงกับสถาบันศานา ซึ่งเป็นธีม ( theme ) หลักของการจัดงานในปีนี้ นอกจากนี้ มูลนิธิเพื่อสิทธิและความเป็นธรรมทางเพศยังเน้นประเด็นการรณรงค์เพื่อสร้างการยอมรับในสถานภาพทางกฎหมายของคู่ชีวิตของคนรักเพศเดียวกันและคนข้ามเพศ ซึ่งเป็นประเด็นรณรงค์เชิงนโยบายหลักๆ ในปี พ.ศ. 2555 นี้ ดังนั้น การจัดกิจกรรมในครั้งนี้ จะเป็นการเชื่อมโยงทั้งความสำเร็จของการทำงานกับสถาบันทหาร นำมาสู่การสร้างความเข้าใจ และการยอมรับในสถาบันอื่นๆ ต่อไป

เกี่ยวกับวันยุติความรุนแรงต่อผู้ที่มีความหลากหลายทางเพศ เนื่องด้วยวันที่ 21 กุมภาพันธ์  ของทุกปีเป็นวันที่ “กลุ่มเสาร์ซาวเอ็ด” ได้กำหนดไว้เพื่อเป็นวันแห่งการระลึกถึงการถูกกระทำความรุนแรงต่อบุคคลที่มีความหลากหลายทางเพศ อันเนื่องมาจากวันที่ 21 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2551 กลุ่มผู้ที่มีความหลากหลายทางเพศจัดกิจกรรม Gay Pride ขึ้นเพื่อเป็นการสร้างความเข้าใจที่ถูกต้องของสังคมต่อคนที่มีความหลากหลายทางเพศ และเพื่อเสริมสร้างความมั่นใจในตัวตนของคนที่มีความหลากหลายทางเพศ แต่กิจกรรมดังกล่าวได้ถูกปิดล้อมจากมวลชนคนเสื้อแดงซึ่งต้องการยุติกิจกรรมขบวน Gay pride ด้วยเหตุผลที่ว่า กลุ่มผู้มีความหลากหลายทางเพศนั้นเป็นผู้ทำลายวัฒนธรรมล้านนาจึงมิสมควรที่จะเดินขบวนบนถนน การปิดล้อมดังกล่าวประกอบไปด้วยความรุนแรงด้านร่างกาย วาจา และการข่มขู่  เช่นการใช้ถ้อยคำที่ดูถูกเหยียดหยามและลดคุณค่าความเป็นมนุษย์ของกลุ่มผู้มีความหลากหลายทางเพศอย่างชัดเจน ขบวน Gay Pride ได้ถูกปิดล้อมไว้เป็นเวลาประมาณ 24 ชม. จนกระทั่งในที่สุดได้มีการประสานงานกับมวลชนคนเสื้อแดงเพื่อสร้างความเข้าใจและในที่สุดมวลชนดังกล่าวได้สลายตัวไป แต่งาน Gay pride ในปีนั้นก็ต้องถูกยกเลิกไปในที่สุด การกระทำดังกล่าวแสดงให้เห็นรูปธรรมของการรังเกียจของสังคมต่อคนที่มีความหลากหลายทางเพศอย่างชัดเจน หลังจากนั้น กลุ่มผู้จัดงาน Gay pride จึงรวมตัวกันตั้งกลุ่มเสาร์ซาวเอ็ด เพื่อดำเนินกิจกรรมด้านสิทธิของ LGBTIQ และกำหนดให้วันที่ 21 กุมภาพันธ์ ของทุกปีเป็นวันยุติความรุนแรงต่อผู้ที่มีความหลากหลายทางเพศ

ในปี 2555 นี้ วันสิทธิความหลากหลายทางเพศ ซึ่งเดิมกำหนดไว้ว่าจะจัดในวันที่ 29 พฤศจิกายน 2554 แต่เนื่องจากประสบเหตุอุทกภัยจึงต้องเลื่อนมาจัดในปี 2555 จึงได้มีการจัดกิจรรมดังกล่าวร่วมกับวันยุติความรุนแรงต่อผู้ที่มีความหลากหลายทางเพศ ในวันที่ 20-21 กุมภาพันธ์ 2555

Theme หลักของการจัดงานในปีนี้คือ “เพศวิถี ศาสนา และความหลากหลายทางเพศ” เนื่องจากความรังเกียจ กีดกันคนที่มีความหลากหลายทางเพศในสังคมไทยนั้นฝังรากลึกอยู่ในมิติด้านศาสนา และ วัฒนธรรม ซึ่งทำให้มีการใช้หลักศาสนา วัฒนธรรมในการตีความอ้างอิงว่าการรักเพศเดียวกัน หรือ การข้ามเพศ เป็นสิ่งที่ไม่ควรกระทำ ผิดปกติ เป็นบาป หรือเป็นความผิดทางศาสนา ซึ่งปรากฏแนวคิดนี้อยู่ในการตีความคำสอนกระแสหลักทั้งในศาสนาพุทธ คริสต์ และ อิสลาม ซึ่งเป็นศาสนาหลัก ๆ ของประชาชนไทย นอกจากนี้ ในภาคเหนือเองยังมีแนวคิดของวัฒนธรรมท้องถิ่นที่เห็นว่าการรักเพศเดียวกันเป็นสิ่งที่เป็นกาลีบ้าน กาลีเมือง น่าดูถูก เช่น คำท้องถิ่นที่ใช้อธิบายว่าการรักเพศเดียวกันหรือการข้ามเพศนั้นเป็น “ขึดบ้าน ขึดเมือง” หรือ การใช้คำเรียก ทอม ว่า “ตัวปู๊” ซึ่งมีนัยยะที่ดูถูกเหยียดหยาม  การตีความศาสนาและวัฒนธรรมดังกล่าวเป็นการผลิตซ้ำแนวคิดแบบ heteronormative และ patriarchy ซึ่งถือว่าพฤติกรรมทางเพศแบบชาย-หญิงเท่านั้นเป็นสิ่งที่ถูกต้อง และผลิตซ้ำความสัมพันธ์เชิงอำนาจที่ไม่เท่าเทียมระหว่างเพศหญิง –ชาย ซึ่งในกรณีของคนรักเพศเดียวกันและคนข้ามเพศถูกมองว่าเป็นคนชายขอบเพราะไม่ได้ประพฤติปฎิบัติตามแนวทางที่ควรจะเป็น คนรักเพศเดียวกัน หรือ คนข้ามเพศ ซึ่งมีอัตลักษณ์ทางเพศแตกต่างไปจากหญิง – ชาย ก็จะถูกผลิตซ้ำคำอธิบายในตัวตนทางเพศโดยอิงกรอบเพศหญิง – ชาย เช่น ทอมถูกมองว่าเป็นผู้ชาย ในขณะที่กะเทยถูกมองว่าเป็นผู้หญิง ทำให้คนรักเพศเดียวกันหรือคนข้ามเพศเองจึงถูกมอง หรือคนกลุ่มนี้ก็ตกเข้าไปอยู่ในความสัมพันธ์เชิงอำนาจที่ไม่เท่าเทียมนี้ด้วยเช่นกัน เครือข่ายนักกิจกรรมคนข้ามเพศและคนที่รักเพศเดียวกันจึงเห็นประเด็นหลักคำสอนทางศาสนาว่ามีผลต่อการเข้าใจของสังคมต่อคนรักเพศเดียวกัน และคนข้ามเพศ ตลอดจนความเข้าใจต่อตนเองของคนรักเพศเดียวกันและคนข้ามเพศ

เครือข่ายนักกิจกรรมคนรักเพศเดียวกันและคนข้ามเพศ จึงจำเป็นต้องสร้างพื้นที่เพื่อให้เกิดการแลกเปลี่ยน ถกเถียง ตีความใหม่ในหลักการศาสนาหลักๆ ในประเทศไทย เพื่อสร้างพื้นที่ และ โอกาส ที่คนเหล่านี้จะสามารถยืนในสังคมอย่างมีเกียรติและศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ จึงเป็นที่มาของ theme หลักในการการจัดกิจกรรมวันสิทธิความหลากหลายทางเพศ และ วันยุติความรุนแรงต่อคนที่มีความหลากหลายทางเพศในปีนี้

ในปีนี้ ยังเป็นปีที่ โครงการจัดตั้งมูลนิธิเพื่อสิทธิและความเป็นธรรมทางเพศ กำลังอยู่ในระหว่างการระดมทุนเพื่อจัดตั้งมูลนิธิ โดยปัจจุบันมีกองทุนเพื่อจัดตั้งมูลนิธิอยู่จำนวนหนึ่ง แต่ยังขาดงบประมาณอีกจำนวนหนึ่ง จึงได้จัดกิจกรรมระดมทุนขึ้นไปพร้อมกันด้วย

วัตถุประสงค์

ระยะเวลา/สถานที่

เกี่ยวกับสถานที่จัดงาน

จังหวัดเชียงใหม่ ได้รับเลือกเป็นพื้นที่ในการจัดงานครั้งนี้เนื่องจากในจังหวัดนี้เอง เป็นพื้นที่ที่เกิดการกระทำความรุนแรงต่อคนรักเพศเดียวกัน และ คนข้ามเพศ ในงาน GAY PRIDE ในปี 2551 ดังนั้น จังหวัดนี้จึงเป็นทั้งสัญลักษณ์และเป็นความจริงของทัศนคติที่ไม่ยอมรับคนเพศเดียวกัน จึงจำเป็นที่จะต้องมีการจัดกิจกรรมดังกล่าวเพื่อส่งเสริมให้เกิดการแลกเปลี่ยนแนวคิดเรื่องเพศวิถีและศาสนาเพื่อให้ทุกส่วนทุกฝ่ายมีที่ยืน และสามารถแลกเปลี่ยนความคิดเห็นอย่างสันติ

จำนวนผู้เข้าร่วม

ผู้รับผิดชอบโครงการ

พริษฐ์ ชมชื่น

องค์กรร่วมจัด

กำหนดการงานเสวนา "ศาสนา เพศวิถี และความหลากหลายทางเพศ"

วันที่ 20-21 กุมภาพันธ์ 2555  ณ ร้าน Book Re-public เชียงใหม่

วันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2555

18.00 น.              ลงทะเบียน/แขกเข้างาน (ดนตรีสด) (พี่แดง)

19.00- 19.30น.     ฉายภาพ 21 กุมภาพันธ์ รำลึก (ปี2553 2552 2551)

19.30-19.45น.      การแสดงเปิด

19.45-20.15น.      พิธีเปิด “พิธีกรรม 3 ศาสนา”

ตัวแทนคริสตร์ ศาสนาจารย์ ดร.เค็นเน็ต ดอปสัน ผู้ช่วยอธิการบดี มหาวิทยาลัยพายัพ

ตัวแทนพุทธ อาจารย์อวยพร เขื่อนแก้ว โครงการสตรีเพื่อสันติภาพและความเป็นธรรม

ตัวแทนอิสลาม คุณนาดา ไชยจิตต์

กวีสันติภาพ โดยรัฐวิทย์  อภิพุทธิพันธ์

การแสดง The Color

20.15-20.30น.      การแสดง คาบาเรต์โชว์ โดย เชียงใหม่คาบาเร่ต์

20.30-20.40น.      จับรางวัล จากหางบัตร (5 รางวัล)

20.40-21.00น.      นักร้อง AF (3เพลง)

นักดนตรีโฟล์คซอง (5เพลง)

21.00-21.20น.      แฟชั่นโชว์ประมูลเสื้อ (นายแบบ)

21.20-21.40น.      จับรางวัลชิงโชค (10รางวัล)

21.40-21.50น.      การแสดง มายากล จากยุพราช

21.50-22.00น.      การแสดง จากพม่า (ชุดที่ 1)

22.00-22.20น.      จับรางวัล จากหางบัตร (5รางวัล)

จับรางวัลชิงโชค (10รางวัล)

22.20-22.30น.      การแสดง บ้านสีม่วง

22.30-22.50น.      On the floor

22.50-23.00น.      การแสดงจาก พม่า (ชุดที่ 2)

23.00-23.20น.      สุนทราพาเพลิน

23.20-23.30น.      จับรางวัลชิงโชค (10รางวัล)

23.30-24.00น.      พิธีปิด ปล่อยโคม และร้องเพลง (จุดเทียน)  แล้วปักเทียนเป็นรูปสัญลักษณ์สันติภาพ